EnglishEnglish
        Ana Sayfa   İletişim    Sık Sorulanlar   Bağlantılar   Site Haritası         
 

 
Prof. Dr. Aliye Öztan: Aksaray Acemhöyük Kazısı

Prof. Dr. Aliye Öztan: Aksaray Acemhöyük Kazısı 2008 
 
 
2008 YILI ACEMHOYUK KAZILARI RAPORU

Kültür ve Turizm Bakanlığı' nın izinleri ile yürütülen Acemhöyük kazıları 22 Ağustos- 1 Kasım 2008 tarihleri arasında sürdürülmüştür. 2008 yılı kazılarına Kültür ve Turizm Bakanlığı, DÖSİMM, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi ve Türk Tarih Kurumu maddi katkı sağlamıştır.

2008 çalışmaları esas olarak kazılar ve çevre düzenlemesi olarak iki  ana grupta yürütülmüştür.

1. Kazılar:
2008 yılı kazılan höyükte iki farklı alanda kazılar yapılmıştır.

A. Bunlardan ilki höyüğün ortasına yakın bir kısımdan başlatan ve güney kıyısındaki Sankaya Sarayına doğru yaklaşan büyük düzlükte yer alan "Hizmet Binası" nın araştınlmasına yönelik olarak doğu yönünde genişletilen alanlardadır. III. Katın saraylarla çağdaş bu anıtsal yapısının doğudaki uzantılannın/ mekânların var olup olmadığım anlamak amacı ile tamamı TA plankarelerindeki kazılar, "Hizmet Binası"nın doğu kıyısına paralel olarak TA/ 33- 40 karelerinde 75 X 10 m.lik alanda yapılmıştır. Bu kesimde III. Katın yanmış binasına ulaşılmadan önceki Asur Ticaret Kolonileri Çağının I ve II. Katlan ile daha geç devirlere ait kalıntılar incelenmiştir. Bu alanlarda açığa çıkanlan Asur Ticaret Kolonileri Çağma ait I-III. Katlan ve Helenistik döneme ait mimari ve diğer buluntular aşağıda sunulmaktadır.

Bunlardan TA/ 33 ve 34 plankarelerinde daha önceki yıllarda kazılmış, ilkinde Asur Ticaret Kolonileri Çağımn I ve II. Katlan, diğerinde I. Kat finnı açığa çıkanlmıştı. Her iki açmada da - 3.50 derinliğe kadar inilmiş herhangi bir mimariye rastlanmamıştır. Buna karşın TA/ 33 de dolgu toprağı içinde iki ağırşak, II. Kat özellikleri gösteren bir çanak, tunçtan bir iğne ile aynı alaşımdan bir damga mühür ele geçmiştir. TA/ 34 açmasında ise II. Kat dolgusu tamamen küllü bir topraktan oluşmaktadır. Bir çöplük olduğu anlaşılan bu dolgu içinde hayvan biçimli minyatür bir kap, bir çanak, kınldıklan için atılmış bazı kaplar ve hemen hepsi çok okside olmuş madeni eşya parçalan ile içinde maden artıkları korunmuş pota parçalan bulunmuştur. Geniş bir alana yayıldığı anlaşılan bu çöplüğün III. Kat yangınından hemen sonra bu felaketten kurtulan insanlar tarafından "Hizmet Binası"nın ayakta kalmış bir duvarını kullanarak yapılan II. Katın maden işliği tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Bunlann güneyindeki TA/ 35 açmasında açmanın kuzeybatı kesiminde, kuzeybatı- güneydoğu yönünde uzanan bir yapımn biri büyük diğeri küçük iki odasına ait sadece sıkıştınlmış toprak tabam korunabilmiştir. Yapının duvarlanna ait kerpiç veya taş bir tek kalıntı saptanamamıştır. Alan temizlendiğinde Acemhöyük' ün ilk tabakalannda sıklıkla karşılaşılan, Yeşilova yerleşimcilerinin yapılanna taş temin etmek için bu duvarlan tamamen kaldırdıklan, temellere ait taşların korunmuş izlerinden anlaşılmıştır, Bu tahripten sadece kuzeydoğu köşedeki temele ait bir tek taş kurtulabilmiştir. Aynı alanda, yapımn küçük odasının batısmda kalan olasılıkla bir başka yapıya ait taş temelden ise sadece dört taştan oluşan bir parça korunabilmiştir. I. Katın bu yapısı altında sadece açmanın güneybatı köşesinde, TA/ 36 plankaredeki bir yapımn uzantısı olan II. Kata ait bir duvar parçası bulunmaktadır. Açmanın tamamında II. Kat dolgusu içinde bu kalıntı dışında küllü toprak içinde kınldığı için atılmış çok sayıda kap parçası ve kemikle birlikte bakır ve pota parçalannın yoğunluğu yukanda sözü edilen madenci atölyesinin atıklarının bu alana kadar yayıldığım göstermektedir. Bu çöplükteki parçalar arasından tümlenebilenleri iki fincan ve iki çanaktır.

Aynı alanda derinleşildiğinde yüzeyden -270 m. den itibaren III. Katın yangın enkazına ulaşılmıştır. Bu enkaza ulaşılana kadarki dolgu içinde ele geçen buluntular pişmiş topraktan beş ağırşak, kemikten bir iğ parçası ile bir sap, II. Katın ilk evresi için karakteristik olan birer çanakçık ve çaydanlık ile ikişer fincan ve çanaktır.

Enkaz kısmen kaldırılıp temizlendiğinde III. Katın "Hizmet Binası"na ait kuzeybatı- güneydoğu yönünde uzanan odaları belirlenmiştir. Bunlardan bir oda açmayı tümüyle kaplamakta, kuzeybatı köşesi ise TA/ 34 plankarede devam etmektedir. Öte yandan bu büyük odanın güneydoğusundaki ona bitişik bir diğerinin sadece bir köşesi bu açma içinde kalmıştır. 24. oda içten içe 4.50x 5.00 m. ölçülerindedir. Duvarlarının tamamı 1.00 m. kalınlıktadır. Oda içine dağılmış durumdaki yanmış ağaç kalıntıları tavana ait olmalıdır. Bir kısmı az yanmış durumdaki ağaçlar içinde çapları 25 cm. olan 2.50 m. uzunluğunda olanlar bulunmaktadır. Odanın içinde - 3.60 m. kadar inilmiş tabanına henüz ulaşılamamıştır.

Bunun güneyindeki TA/ 36 plankaresinde ise höyüğün Asur Ticaret Kolonileri Çağı sonrasındaki döneminden Hellenistik Çağa ait dört çömlek ele geçmiştir. Bu buluntuların yer aldığı tabakanın altında Koloni Çağımn I. Katına ait bir yapısının küçük bodrum odası ile aynı katın çöp çukurları yer almaktadır. Bu kalıntılar bazı kısımlarda II. Kata ait yapıların üstüne oturduğundan onları tahrip etmiştir. II. kat yapılan için aynı durum TA/ 37-38 plan karelerdeki yapılarda da söz konusudur.

II. kat yapılan TA/ 35 plan karesinin güney kenanna yakın bir kısımdan başlayan ve TA/ 36- 40 kadar devam eden alanlarda incelenmiştir. Bunlann ilki bir köşesi korunmuş büyük bir yapıya aittir. Kuzeydeki duvan 8.00 m., kuzeydoğu güneybatı yönünde uzanan onu kesen diğeri 7.00 m. uzunluktadır. Bu ikinci duvara paralel ancak diğer kalıntılarla bir bağlantısı olmayan aynı uzunluktaki bir başka duvar TA/ 36 karesinde onun doğusunda yer alır. Bu ikinci duvarla sınırlanan doğuda kalan boş alan kuzeydoğu güneybatı yönünde uzanmaktadır. Genişliği 2.80- 3.50 m. arasında değişen bu alanın bir bölümünde korunmuş kap kınklan ve kemiklerle sıkıştınlmış toprak taban buranın sokak olarak kullanıldığını göstermektedir. Güneybatıya doğru devam eden sokağm önceki yıllarda PA-RA/ 38- 40 açmalannda belirlenen ve ortada birleşerek küçük bir meydana açılan sokağın kuzeybatı yönden gelen kısmının uzantısı olduğu anlaşılmaktadır. Sokağın doğu kıyısındaki evlerin bir kısmı TA/ 38- 39 plankarelerinde yer almaktadır. Bunlar arasında kerpiçten iki silo ile iki odalı bir ev ile onun da güneyinde iki evreli, büyük odalan olan avlulu bir yapı bulunmaktadır. Yol kıyısındaki avlunun içinde kalan kısımda batı kesitine yakın bir konumda çevresinde yoğun küllü bir alan ve bunun hemen yanında dikdörtgen biçimli yüksek kaideli bir ocak yer almaktadır. Bu kül dolgu içindeki çok sayıda cüruf ve sağlama yakın biri envanter edilmiş üfleç parçalan, içlerinden iki tunç iğne envanter edilmiş çok sayıda tunç eşya parçası ve bir çanakçık ele geçmiştir. Bu buluntular alanın bir madenci atölyesi olarak kullanıldığını kamtlamaktadır. Sokağın bir kısmında ve II. Kat yapılarının tabanları seviyesinde yer yer görülmeye başlayan yanmış enkaz bu katın altındaki III. kat "Hizmet Binası" odalanmn doğuya doğru geliştiğini göstermektedir.

TA/ 40 plankaresindeki iki odalı yapı ile sokak arasında kalan kısımda üst katın çöp çukurlan tarafından fazlaca tahrip edilmiş olmasına karşılık bazı yapılann kalıntılan kısmen açılabilmiştir. Biri çöp çukurlan arasında kalan kısımda, diğeri çöp çukuruna konulmuş iki bebek/ cenin iskeletine rastlanmıştır. Kemikler çok bozuk durumda olmasma karşılık her ikisi de hocker tarzdadır. Yanlarına bir hediye bırakılmamıştır. Aym alanda kazılan 5 metrelik kısmının kesiti önünde II. Kat binasının doğusundaki kısmın, yapılarla aym seviyeye getirilmesi sırasında bir yetişkine ait iskelete rastlanmıştır. Yan oturur durumdaki bu bireyin belden altma ait bir kemik mevcut değildir. İskelete ait diğer kemiklerin anatomik dizilimde olmalanna karşılık belden altının olmaması ender karşılaşılan bir duruma işaret etmektedir. İskeletin doğu kıyısından başlayarak yaklaşık 2.00 m.l ik bir alana dağılmış durumda irili ufaklı küp, çömlek, çanak ve fincan türü kaplara ait kırılmış parçalar ele geçmiştir. Bu kısım çevresi ile birlikte tümüyle temizlendiğinde buranın bir mezar olarak hazırlanmadığı, aksine III. Katın yangın enkazına kadar inen derinlikteki bir çöp çukuru olduğu belirlenmiştir. Çöplük olarak kullanılan bu geniş alanın kıyısına bu yarım yetişkinin gömülmesinden ya da atılmasından sonra toprakla doldurularak kapatılmıştır.

Yukarıda belirtilenlerin dışında II. Kat yapılarına ait envanterli buluntular biri üçayaklı sekiz çanak, biri yonca ağızlı altı fincan, bir maşrapa yirmi ağırşak, biri taş iki ağırlık, bir insan başı fıgürini, bir damga mühür ile içinde maden artıkları olan çok sayıda pota parçasıdır.

B. İkinci kazı alanı, Sankaya Sarayının güneybatı köşesinden 20 m. uzaklıktaki höyük yamacına yakın, 2007 yılında kazısına başlanan CB/ 47- 48 plankarelerdeki açmanın doğusunda kalan DB- EB/ 47- 48 plankareleri kapsayan 400m2 lik kısımdadır. Höyük yamacındaki eğim nedeniyle açmanın kuzey kenarındaki dik alanda kazılara başlanmıştır. Yüzeyden - 50 cm. derinliğe kadar bir bütünlük oluşturmayan döküntü kerpiçlerden oluşan kalıntıların altında, açmanın batısına yakın bir konumda kuzeydoğu- güneybatı yönünde 3.50 m. uzanan duvar 50 cm. kalınlıktadır. Bu duvarın iki ucundan güneybatıya dönerek onunla bir mekân oluşturan doğu be batı duvarları 3.80 m. uzunlukta takip edilebilmiştir. Yamaçta yer alması nedeniyle güneybatı duvarı erozyondan yok olmuştur. Bu mekânın tabanında, batı köşeye yerleştirilmiş bir ocak yer alır. Bu yapımn kuzeyindeki alanda açma kenarına yakın bir konumda ağız kenarında boya ile yapılmış bant bezemeye sahip halka dipli basit bir çanak parçalar halinde ele geçmiş ve tümlenmiştir.

Bir ucu bu yapının kuzeybatı köşesini tahrip ederek başlayan modern bir mezar doğu- batı yönünde ( 2.00 x 0.75 m.) uzanmaktadır. Mezarın diğer kenarı bu alanda yer alan 2.65 m. çapındaki bir fırının doğu kenarını tahrip etmiştir. Fırının içinde pişmemiş durumda, çoğu parçalanmış tezgâh ağırlıkları ele geçmiştir. Aym alanda açmanın batı köşesinde bir başka ocak daha yer almaktadır. Fırının güney kıyısında onunla aym seviyedeki dört çöp çukurunun çaplan 1.00- 1.50 m. arasında değişmektedir.

Açmanın kuzeybatısındaki alanda ve çöp çukurlannda ele geçen seramikler, bir kısmı iç ve dışlan portakal rengi konsantrik daire veya bitkisel bezekli kaplar ile yerli üretim mutfak kaplanndan oluşmaktadır. Bu özellikleri ile yapılan Helenistik Çağın geç dönemine tarihlemek olanaklıdır.

Kaim duvann güney kenarından itibaren derinleşildiğinde ancak 1.50 m. aşağıda aym dönemin erken evre yapılanmn kalıntılarına ulaşılmıştır. Yamaçta yer almalan nedeniyle tahrip olmuş bu yapılara ait kalıntılar küçük parçalar halindedir. Bunlardan, açmanın ortasına yakın bir konumda güneybatı duvarı korunmamış tek sıra kerpiçle inşa edilmiş küçük bir odacık ile onun güneybatısında yansı korunmuş 2.20 m. çapında bir fınn ile hemen kuzeyinde etrafı taşlarla çevrili 50 cm. çapındaki bir ocak bu alanda saptanabilenlerdir. Fınnla ocak arasındaki alana atılmış ağız kenannda ikisi korunmuş, üç koçbaşı kabartma bezeği taşıyan bir kap ele geçmiştir.

Kazı alanı doğu yönünde genişletildiğinde EB/ 47 plankaresinde, yamaçta yer alan tek mekânlı yapımn doğusundan itibaren höyüğün kuzeyine doğru devam eden yaklaşık 5.00 m. lik büyük bir tahrip alanının olduğu belirlenmiştir. Bu tahribatın 1920 li yıllarda yapıldığı ele geçen bazı buluntulardan anlaşılmaktadır. Bu tahribatın doğusundaki yamaçta güneybatı- kuzeydoğu yönündeki iki duvar parçası, batısında bağlı olduğu yapıya ilişkin bir bulgu olmayan kerpiç döşenerek yapılmış bir döşeme yer alır. Bu döşemenin hemen güneyinde bir vazo ile başı olmayan tunç iğne dışında buluntu da mevcut değildir. Bu alanda yaklaşık - 4.70 seviyesine kadar tahribin dolgusu mevcuttur. Buna karşılık - 5.50 m. kadar Asur Ticaret Kolonileri Çağı seramik parçalan giderek artan sayılarda bulunmuş, her iki plankarede de Asur Ticaret Kolonileri Çağının ilk kalıntılanna da bu seviyelerde rastlanmaya başlanmıştır. Hemen hepsi bu Koloni Çağının II. Katma ait bulgular batıdan doğuya doğru üç finn, üç silo ile EB/ 47- 48 plankarelerinde bazı yapıların kalmtılandır.

Bunlardan 2.75x 2.50 m ölçülerindeki Fmn 1, kuzeybatı- güneydoğu yönünde köşeli bir duvarla desteklenmiştir. Ağzı doğuya bakan fırının içi yuvarlak olarak şekillendirilmiştir. Korunan yüksekliği 1.00 m. dir. Güneybatı köşesinde biri köşede, üst üste olan diğer ikisi onun biraz kuzeyinde olmak üzere üç havalandırma deliği vardır. İçinde bir kısmı kınk bir çanak ile bir insan/ tanrıça ? fîgürini ele geçmiştir. Bu fınmn kuzeyindeki 2. Fırın bir kenanndan kesilmiş yuvarlağımsı planlıdır. Bu formu ile ölçüleri 2.10x 1.50 m. dir . Şekli dışında diğerinden farkı ağzının kuzeyde olmasıdır. Bunlann dışında açmanın kuzey kenanna yakın bir konumda ancak yansı korunmuş bir üçüncü fınnın da yer aldığı saptanmıştır. Fmn 1 in önünde, 2. nin yanında yani doğusunda kalan yaklaşık 6.50 x 3.00 m. ölçülerindeki geniş bir alan onlann küllüğü olarak kullanılmıştır. Küllüğün doğu ucu EB/ 48 plankaresine uzanmaktadır.

Biri bu küllü alanın hemen doğusunda olmak üzere yaklaşık kuzey güney doğrultusunda uzanan üç silo yer alır. Bunlardan en kuzeydeki 3. Silo EB/ 47- 48, 1 ve 2.1er DB- EB/ 48 plankarelerindedir. 1 ve 2. Silolar yuvarlağa yakın iken 3. sü ovaldir. Üçü de kerpiçten inşa edilmiştir. 1.50 m. de tabanına ulaşılan 2. Silo içinde bir sağlam fincan ile diğerleri kınlmış durumda birer çift gaga ağızlı testi, üç emzikli çaydanlık ve kulplu çanak ele geçmiştir. EB/ 48 plankaresinde 1. ve 2. silolann doğusunda kalan alanda üç büyük çöp çukuru diğer kalıntılardır.

Aynı açmanın doğu yansından başlayarak kuzeydoğuya doğru genişleyen alanda Asur Ticaret Kolonileri Çağımn II. Katma ait bazı yapıların kalıntılan yer alır. Bunlar biri güney, diğeri kuzeydoğudaki iki oda ile bunlann arasındaki açık alandan oluşur. Güneydeki odanın 4.00 m. uzunlukta korunmuş batı duvarı ile kuzey duvan korunmuştur. Duvarlann birleştiği kısma gelmiş üst katm (I. Kat) tabanı kireç sıvalı bir silosu onlan kısmen bozmuştur. Odanın doğu köşesinde yansı açma içinde kalmış bir ocak ve bunun hemen önünde 1.30 x 1.00 m. ölçülerinde bir seki bulunmaktadır. Ocağın güney kıyısından başlayan ve odanın güney yönünde uzanan çoğu birbirini kesmiş çok sayıda çöp çukuru bu eğimli alandaki yapılan da tamamen yok etmiştir.

EB/ 47- 48 plankarelerinin diğer küçük buluntulan hilal biçimli bir tezgâh ağırlığı, ağırşaklar, silolann yakınındaki tunçtan kolcuklu baltadır.

2. Çevre Düzenlemesi:
Acemhöyük' te I. Derece arkeolojik sit alanı içinde, Sankaya Sarayının güneyinde bulunan eski kazı evi olarak kullanılmış köy evi, Konya Kültür ve Tabiat Varlıklan Bölge Kurulu' nun kararlan doğrultusunda kaldınlarak alan temizlenmiştir. Bu yapımn enkazı ile birlikte kazı alanlarında açığa çıkan atık toprak sit alanıa dışına taşıttınlmıştır.

 Geri
Yazdır    
 
  Temel Eserler

  Duyurular
Prof. Dr. Ercümend KURAN'ın vefatı nedeni ile yayınlanan taziye mesajı.
Dr. Yücel DAĞLI'nın vefatı nedeni ile yayınlanan taziye mesajı.

Diğer duyurular
 
Ayrıntılı Arama
Adres: Kızılay Sokağı No: 1 06100 Sıhhiye - ANKARA Tel: +90 312 3102368, Faks: +90 312 3101698, E-Posta: bim@ttk.org.tr
Yasal Uyarı © 1995 - 2010 Türk Tarih Kurumu - Her hakkı saklıdır