Prof. Dr. Aygül Süel: Çorum, Ortaköy-Şapinuva Kazısı 2008

Ortaköy-Şapinuva'da 2008 kazı döneminde çalışmalarımız kazı, konservasyon, restorasyon ve çevre düzenlemesi çalışmaları olarak gerçekleştirilmiştir.

Kazı Çalışmaları

Daha önce Kültür ve Turizm Bakanlığı'na sunulan 2006-2008 üç yıllık çalışma projesine paralel olarak, 2008 kazı çalışmaları yürütülmüş bulunmaktadır. Çalışmaların bir bölümü Ağılönü bölgesinde bir kaç yıldır yürütülmekte olan ve anıtsal bir mimari olarak karşımıza çıkan taş döşemin güney kenarında ve Ağılönü kutsal alanının güney batısındaki alanda yürütülmüştür.

Bilindiği gibi, Ağılönü bölgesinde yer alan ve Anadolu'nun en büyük anıtsal yapılarında biri olan bu taş döşem üzerinde ki çalışmalarımız üç yıldır devam etmektedir. Taş döşemin çok önemli bir kutsal alan olduğunu, yakınında bulunan dinsel yapılar ve dini törenlerin yapıldığı anlaşılan avlu göstermektedir. 2500 m2 lik bir büyüklüğe erişmiş olan, 12 kat halinde ve ortalama 15 cm. çapında 20 milyon civarında kırma taşın bir araya getirilmesiyle oluşan bu anıtsal mimarinin tam olarak ortaya çıkarılması, çevresiyle ilişkileri ve Hitit dünyasındaki yerini anlayabilmek için üç yıllık bir çalışma planlanmış olup 2008 sezonunda bu plan çerçevesinde bu alandaki çalışmamız sürdürülmüştür.

Bu yıl çalışmalarımıza Başkent Meslek Yüksek Okulu ve Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Jeofizik Bölümü Öğretim elemanlarıda katılmış olup alanının tanımlanmasında yardımcı olmuşlardır.

Anlaşıldığı kadarıyla alanın kullanım amacı yer altı ve gökyüzü tanrılarına yakarış amacıyla kullanılan ritüel törenlerdir. HEmen bütün her şey bu işlevin gerçekleştirilmesi çerçevesindedir. Dinsel yapılar, hizmet yapıları bu alanda yer almaktadır.

Bilindiği gibi, Şapinuva şehri Hurri-Hitit ritüel dünyasının birbirinin içinde olduğu ve insan ruhunun temizlenmesinin mümkün olabildiği kutsal bir şehirdir. Şapinuva Hitit şehrinin bütün siyasi, askeri ve idari fonksiyonlarının hemen hepsinden daha önemli olduğu görülen bu dinsel yapısıdır. İnsanlar burada ve buradan elde ettikleri dualarla ruhlarını arındırmakta ve burada tanrılara yapılan yakarışların daha kolayca yerini bulabileceğine inanmaktadırlar. Ağılönü bölgesinin Hitit Devletinin başşehirlerinden olan Şapinuva'nın bu işlemlerinin gerçekleştirildiği en önemli kutsal alanlardanından biri olduğu anlaşılmaktadır.

Bu bölgede 2008 sezonunda özellikle güney ve güney-batı'daki alanlarda çalışmalar başlatılmıştır. Özellikle güney-batı köşede önemli neticelere ulaşılmıştır. Balçık duvar tekniğinin yoğun kullanıldığı bir yapılaşma ve bir kısım törenlerin yapıldığını düşündüğümüz bölüm açığa çıkarılmıştır. Buradaki ve sonradan aşlayan güneydeki çalışmalar sonucunda çok önemli neticeler alacağımızı düşünmekteyiz.

Buradaki çalışmada ayrıca A binasının kuzey duvarının önünde boydan boya yapılmış olan istinadın yapılış nedenlerinin ortaya çıkarılması ve binanın bundan sonraki hayatının güvenceye alınması bakımından alınacak tedbirlerin belirlenmesi için bu alandaki çalışmaların dikkatli bir şekilde planlanması amaçlanmıştır.

A binası 2500 m2'ye oturan büyük ölçekli abidevi bir binadır. Binanın oturduğu alan doğu-batı istikametinde uzanan tatlı meyilli bir rampaya sahiptir. Dolayısıyla burada oldukça fazla bir toprak dolgusunun yapıldığı ve toğlam büyüklüğü 5000 m2'yi geçen bir kompleksin bunun üzerine oturtulduğu görülmektedir.

A Binasının Kuzeyindeki avlusunun araştırılması ile ilgili olarak öncelikle kuzey temenos duvarının önünde avlu tabanının araştırılmasına başlanmıştır. Bu bölgede yapılan çalışmalarda avlu tabanı ortaya çıkarılmış, avluda biriken suyun uzaklaştırılması ile ilgili önemli ip uçları ele geçirilmiştir. Ayrıca kuzey avlusunun doğu yönündeki mimari çalışmalarımız devam etmiş ve buradaki yapılaşma ortaya çıkarılmıştır.

Ortaköyde 2008 yılında yapılan çalışmalardan bir diğeri ise çevre düzenleme çalışmalarıdır. Bu çalışmaların bir bölümünde A binasının doğu bölümünde bulunan rampanın boydan boya kaplamasının restore edilmesi, diğer bir çalışma ile de tüm örenyerinde çevre düzenleme çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında 1,5 km. kadar kilit taşı esaslı yürüyüş yolu, görünür kısımlarda çit yinelemesi, bilgilendirme levhaları yerleştirilmesi çalışmaları yapılmıştır.