Türk Tarih Kurumu

Prof. Dr. Aykut Çınaroğlu: Çorum Alacahöyük Kazısı 2008

KAZIYA DESTEK VEREN KURUMLAR

1. Kültür ve Turizm Bakanlığı, DÖSİM
2. Ankara Üniversitesi
3. Türk Tarih Kurumu'nun maddi,
4. Alaca Höyük Belediye Başkanlığının ekipman desteği ile kazımız yürütülmüştür

ÇALIŞMA ALANLARI

1. HÖYÜK KAZISI

Alaca Höyük Eski Tunç Çağı Kral mezarlarının canlandırma projesinin gerçekleştirilmesi 2006 yılında gündeme gelince, 2007 yılı kazı çalışmalarının büyük bölümü proje alanında gerçekleştirilmişti. Bu nedenle de önceki yıllarda başlanan Hitit mabet-saray binasının kuzey-doğu kısmındaki araştırmalar da daha küçük ölçüde yapılmıştı. 2008 yılı çalışmaları iki farklı açmada yürütülmüştür. Bunlardan I no'lu açma maden atölyesinin devamını araştırmak amacıyla çalışılmış, II no'lu açma ise mabet-sarayın devamını araştırmak amacıyla incelenmiştir.2008 yılı üçüncü çalışma alanımız ise, Eski Tunç Çağı Kral mezarlarının canlandırma projesi üzerinde olmuştur.

a) I.AÇMA

2007 yılı raporumuzda da belirttiğimiz gibi Hitit maden atölyesinin devamını açığa çıkartabilmek için 2008 yılında da aynı bölgede çalışılmıştır. Bu çalışmalar esnasında höyüğün stratigrafisine uygun olarak bütünlük arz etmeyen Frig yapıları ve bu yapılara bağlı bir adet tahıl deposu açığa çıkartıldı. Bu yuvarlak tahıl deposunun taş duvarları kuru sistemdir. Toprak seviyesinin altına yapılan kuru sistem duvarlı tahıl deposunun iç kısmına bakan taşları düzgünce yerleştirilmiş dışı ise düzensiz bir şekilde yapılmıştır. Daha önceki kazılarımızda saptandığı gibi bu alanda da Frig yapılarının iki katmanlı olduğu yine gözlenmiştir. Bu sene açığa çıkartılan Frig yapı kalıntı izlerinin geç döneme ait olduğu bulunan küçük eser grubuyla anlaşılmıştır. Bu küçük eserlerden biri Alh-08/4 kazı envanter numaralı monokrom tek kulplu testi (Resiml) diğerleri ise, Alh-08/5, Alh-08/17 kazı envanter numaralı iki adet çift kulplu çömlektir(Resim2,3). Her iki eser tümlenerek müzeye teslim edilmiştir. Ayrıca bu tabakanın polikrom seramik parçaları da etütlük olarak ayrılmıştır. Bunlara ilaveten etütlük olarak ayrılan bir adet fıbula parçası (Resim4) ve Alh-08/12, Alh-08/11 kazı envanter numaralı bir ok ucu, bir adet kemik delici (Resim5,6) ve Alh-08/25, Alh-08/26, Alh-08/27, Alh-08/28, Alh-08/29 kazı envanter numaralı çeşitli formlarda başları bulunana iğneler açığa çıkartılmıştır(Resim7,8,9,10,ll).

b) II. AÇMA

2008 yılı kazı çalışmalarımız, özellikle önceki yıllarda mabet-saray binasının doğu kısmında açığa çıkartılan, yeni odaların devamında yürütülmüştür. Bu araştırmalar sırasında höyüğün güney doğu kısmına denk gelen yerlerde Hitit yapılarının Frig Döneminde büyük ölçüde tahrip edildiğini önceki yıllara ait raporlarımızda belirtmiştik. Bu yıl, özellikle Höyüğün orta bölümlerine denk gelen kısımlarda yaptığımız kazılarda, Frig iskânının kısmen yoğunlaştığı 2008 yılı kazılarında da teyit edilmiştir. Özellikle Frig tahıl depolarının çokça açığa çıkartılması bu iskânın yoğunluğunun bir başka kanıtını teşkil etmektedir.

2008 yılı kazılarında bulunan tahıl depolarının, I no'lu açmada açığa çıkartılan tahıl deposunda olduğu gibi, bu alanda da açığa çıkartılan biri yuvarlak, diğer ikisi ise kare şeklindeki tahıl depolarının da, yüzeyin altına oyularak inşa edildiği, duvarlarının iç kısmındaki taşlar düzenli olarak örülmüş, dış kısmında ki ise taşlar ise doğal şekillerinde bırakılmıştır. Tabanları da taş döşelidir. Her üç deponun da içinde hiçbir buluntu tespit edilmemiştir. Bu depoların ait olduğu Frig evlerinin izleri tam olarak bulunmamakla birlikte her hangi bir bütünlük vermeyen mimari öğeler açığa çıkartılmıştır. Bunlarla ilintili olarak yer yer taş taban kalıntıları tespit edilmiştir. Bu alanda yapılan çalışmalar sonucunda Frig Dönemine tarihlendirdiğimiz Alh-08/41 Kazı envanter numaralı çift kulpu halkalı vazo ünik bir eser olarak ele geçmiştir(Resim 12). Ayrıca Alh-08/18 kazı envanter numaralı bir adet minyatür tabak da bu alanda bulunmuştur(Resim13).

Ayrıca Hitit katmanında bir bakıma önceki yıllarda açığa çıkarttığımız maden atölyesinin devamı gibi görünen alanda Alh-08/10 kazı envanter numaralı ay biçimli ağırlık (Resim14) , Alh-08/19 kazı envanter numaralı tabak (Resim 15), Alh-08/24, Alh-08/20 Kazı envanter numaralı bir adet minyatür tabak ve bir adet kapak (Resim 16) ayrıca Alh-08/21, Alh-08/22, Alh-08/23, Alh-08/24 kazı envanter numaralı çok sayıda ağırşak (Resiml7), Alh-08/13 kazı envanter numaralı tunç orak (Resim 18) ile Alh-08/37, Alh-08/42, , Alh-08/30, Alh-08/31, Alh-08/32, Alh-08/33, , Alh-08/34, Alh-08/35, Alh-08/36 kazı envanter numaralı tunç deliciler (Resim 19) ve bu alanda bir adet etütlük olarak ayrılan ocak ayağı bulunmuştur(Resim 20).

Önceki raporlarımızda da belirttiğimiz gibi, anıtsal Hitit yapılarının temelleri Alaca Höyüğün Eski Tunç Çağı katmanlarını azımsanmayacak ölçüde tahrip etmiştir. Bu temellerin kazımı sırasında Eski Tunç Çağı eserlerinin bazıları Hitit tabakasında da ele geçmektedir. Bunların en güzel örneklerinden üçü bu sene ele geçmiş ve restore edilerek müzeye kazandırılmıştır. Bu eserler iki adet, Alh-08/2, Alh-08/3 kazı envanter numaralı testiler(Resim 211,22), bir adet Alh-08/9 kazı envanter numaralı maşrapa (Resim 23), iki adet, Alh-08/6, Alh-08/7 kazı envanter numaralı fıncan(Resim 24,25), bir adet Alh-08/8 kazı envanter numaralı vazo (Resim26), bir adet Alh-08/39 kazı envanter numaralı idol (Resim 27), bu alanda ele geçen eserlerdendir.

2. Eski Tunç Çağı Krali Mezarları Canlandırma Projesi Çalışmaları

Alaca Höyük Eski Tunç Çağı Krali Mezarları Canlandırma Projesi Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından hazırlanmış ve ilgili koruma kurulunca onaylanmıştır. Söz Konusu Projenin Yürütücülüğü kazı heyetimize verildiğinden 2007 yılı kazılarında çalışılan ve kazısı bitirilen alan üzerine proje gereği alt yapılar 2008 yılında oluşturulmuştur. Hazırlanan alan üzerine 6 adet mezarın taş duvarları orijinal ölçülerine göre yeniden yapılmıştır. Ayrıca mezarların içine konulacak ölü hediyelerinin birebir kopyaları yaptırılmış, mezarların üstüne konulacak yekpare camların siparişi verilmiştir. Ancak; camların yapımını yüklenici firma yekpare cam yerine parçalı temperli camları getirmesi ve bunların projeye uygun olmaması sayın valiyle yaptığımız görüşme sonucunda ortak görüş olarak kabul edilmemiş ve çalışma bu safhada durdurulmuş, çevre düzeniyle birlikte yeni projelendirme yönüne gidilmiştir.

Ayrıca iklim koşulları ve çevre yapısı göz önüne alındığında proje alanında yağış ve rüzgâr sonucu erozyon tespit edilmiş ve bunun önlenmesi yoluna gidilmiştir. Bu konu gündeme geldiği zaman proje alanının batı ve kuzeyinde mevcut taş duvarların dikkate alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle mezarların inşa edildiği alanın kuzey ve batı kısımlarının yoğun bir biçimde erozyona uğradığından taş duvarla erozyonun önlenmesi yoluna gidilmiştir.

Ayrıca Höyüğün oluşumu dikkate alındığında proje alanın yazın çok tozlu ilkbahar ve sonbahar aylarında ise çamurlu olacağının göz önünde bulundurulması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu husus da Sayın Valiyle vardığımız görüş birliği üzerine proje alanın yürüyüş bandına gereksinim duyulması ve sonbahar aylarında yağmur nedeniyle çalışmanın büyük zorlukla yürütülmesi sonucunda höyüğün kültürel dokusuna uygun olacak şekilde yürüyüş bandı yapılmıştır.

Heyetimiz her yıl raporlarımızda belirttiğimiz gibi küçük onarımlara son derece önem vermektedir. Böylece ören yerinin turizm açısından görünürlülüğünün bozulmamasına çok dikkat edilmektedir. Her yıl çalışmalarımızın büyük bir bölümü küçük onarımlara ayrılmaktadır. Ayrıca her yıl gözlenen doğa ve insan tahribatının askeri ölçüye indirilmesi hedefimizdir. Bu sayede gerek önceki yıllarda açığa çıkartılan ve gerekse yeni dönem kazılarımızda bulunan mimarlık kalıntıları turistlere anlamlı bir şekilde sunma gayreti içindeyiz.

2009 yılı çalışmaları yukarıda belirtilen I ve II No'lu açmaların devamında ve Eski Tunç Çağı Kral mezarlarının canlandırma Projesinin tamamlanması yönünde olacaktır.